दामोदर मावजो - Damodar Mauzo

 

दामोदर मावजो

दामोदर मावजो हांचो जल्म 1 ऑगस्ट 1944 दिसा, दक्षीण गोंयच्या साश्टी म्हालांतल्या माजोड्डें गांवांतल्या एका ब्राम्हण कुटुंबांत जालो.

तांकां आदाराचे भावनेन भाई मावजो म्हूण पाचारतात.

तांच्या बापायचें नांव यशवंत आनी आवयचें नांव लक्ष्मी.

मावज्याचें मुळावें शिक्षण मराठी, पुर्तुगेज आनी इंग्लीश भासांनी जालें. उपरांत मुंबयच्या पोद्दार महाविद्यालयांतल्यान तांणी वाणिज्य शाखेची पदवी मेळयली.

ते एक कथाकार आनी कादंबरीकार पूण स्वताक कथाकार म्हणप तांकां चड भावता. मुंबय आसतना आंतर महाविद्यालयीन नाटक सर्तींत नाटकां बरोवन तशेंच तातूंत वांटो घेवन आपले साहित्यीक जिणेक दामोदर मावज्यान सुरवात केली.

तांची तूं वचूं नाका ही पयली कथा 1963 वर्सा गुरुनाथबाब केळेकार हांच्या नवें गोंय नेमाळ्यांतल्यान उजवाडाक आयली. त्या उपरांत तांचे जायते कथा संग्रह उजवाडाक आयले.

कादंबरी प्रकाराक हात घालचे पयलीं तांणी सूड  ही नवलिका बरोवन 1975 वर्सा प्रकाशीत केली. उपरांत तांचे कार्मेलीन  आनी हेर दर्जेदार कादंबर्‍यांनी कोंकणी कादंबरेक एक उंचेलो पांवडो मेळोवन दिलो.

गोंयच्या इतिहासीक जनमत कौलांत आनी गोंयच्या विलिनीकरणा आड वावुरपांत तांचो वांटो आसलो. तशेंच कोंकणी प्रजेचो आवाज हे चळवळींत ते कृतीशील वांगडी आसले.

 

कथा

गांथन 1971

जागरणां 1975

रुमडफूल 1989

भुरगीं म्हगेलीं तीं 2001

सपन मोगी 2001

तिश्ठावणी 2020

 

नवलिका, कांदबरी

सूड 1975

कार्मेलीन 1981

सुनामी सायमन 2009

जीव दिवं काय च्या मारूं 2020

 

बालसाहित्य

एक आशिल्लो बाबुलो

काणी एका खोमसाची

चितरंगी

 

व्यक्तीचित्रण

अशे घडले शणै गोंयबाब

उंच हावेस उंच माथें

 

समिक्षण

मावज्याले कसवटेर

आपरोस

 

स्क्रीन प्ले आनी पटकथा

शिटू

अलिशा

सूड

ओ मारिया

एनेमी

 

दिसाळ्यां खातीर वावर

सुनापरान्त

दैनीक वर्तमानपत्र

 

पुरस्कार

अनु. क्र.	वर्स	कृती (पुस्तक / फिल्म)	पुरस्कार
1	1973	गांथन	कोंकणी भाशा मंडळ साहित्य पुरस्कार गोवा कला अकादमी साहित्य पुरस्कार
2	1976	जागरणां	कोंकणी भाशा मंडळ साहित्य पुरस्कार
3	1977	निळें निळें सवणें एक	कोंकणी भाशा मंडळ उत्कृश्ट नाट्य-हस्तलिखीत प्रत पुरस्कार
4	1978	काणी एका खोमसाची	गोवा कला अकादमी साहित्य पुरस्कार
5	1983	कार्मेलीन	साहित्य अकादमी पुरस्कार
6	1998	मिंगेलीलीं घरचीं	कथा पुरस्कार
7	2003	भुरगीं म्हगेलीं तीं	जनगंगा पुरस्कार
8	2005	अलिशा (फिल्म)	उत्कृश्ट स्क्रीन प्ले पुरस्कार
9	2006	सांस्कृतीक श्रेश्ठताये खातीर	गोंय राज्य पुरस्कार
10	2007		गोंय राज्य सांस्कृतीक पुरस्कार
11	2011	सुनामी सायमन	विश्व कोंकणी केंद्र, विमला वी. पै साहित्य पुरस्कार
12	2013		गोवन अचिवर्स पुरस्कार
13	2014	ओ मारिया (फिल्म)	उत्कृश्ट संवाद पुरस्कार
14	2016		पोद्दार रत्न पुरस्कार

 

 

रवीन्द्र केळेकार - Ravindra Kelekar

रवीन्द्र राजाराम केळेकार.

जल्म: 7 मार्च 1925, कुंकळ्ळे.

ते म्हान कोंकणी साहित्यीक, जाणकार, कार्यकर्ते आनी विचारवंत.

कोंकणी, मराठी, गुजराती आनी हिन्दी भाशांनी तांणी बरप केलां.

अणकार आनी रुपकार केल्यात. तशेंच कांय पुस्तकांचें संपादन केलां.

15 ऑगस्ट 1953 दिसा तांणी ‘मीर्ग’ हें पंद्रशी कोंकणी नेमाळें सुरू केलें. गोंय मुक्ती लड्यांत गोंयकारांक प्रेरणा दिवपाचें कार्य तातूंतल्यान घडलें.  

‘जाग’ म्हयनाळ्यांत, ‘सुनापरान्त’ दिसाळ्यांत आनी ‘नवप्रभा’ ह्या मराठी दिसाळ्यांतल्यान ते नेमान बरोवन समाजांत जागृताय हाडटाले.

‘आमची भास कोंकणीच’ (1962) आनी ‘शाळेंत कोंकणी कित्याक’ (1962) ह्यो कोंकणीचें म्हत्व सांगपी पटयो तांणी बरयल्यात.

महात्मा गांधी हांचीं तत्वां ते मानताले.

गोंयच्या मुक्ती लड्यांत तांचो मोलादीक वांटो आसा.

ओपिनियन पोल चळवळी वेळार गोंयाक महाराष्ट्रांत विलीन करपा आड ते वावुरले.

कोंकणीक मानाची सुवात मेळोवन दिवपाक तांणी खूब वावर केलो. कोंकणीक साहित्य अकादेमीची मान्यताय दिवपाक, राजभाशेचो दर्जो दिवंक आनी भारतीय संविधानाच्या आठव्या वळेरेंत आसपावीत करपांत तांणी तळमळीन काम केलें.

कोंकणी भाशा मंडळाची बुन्याद घालपाक तांची म्हत्वाची भुमिका आसा.

रायटर आनी फायटर ही उपमा तांकां दिल्या.

कोंकणी भाशेंतलो पयलो ज्ञानपीठ पुरस्कार तांकां फावो जालो.

1975 वर्सा कोंकणी भाशा मंडळाचो साहित्य पुरस्कार, 1976 वर्सा ‘उजवाडाचो सूर’ पुस्तकाक कला अकादमीचो साहित्य पुरस्कार, 1977 वर्सा ‘हिमालयांत’ ह्या पुस्तकाक साहित्य अकादेमी पुरस्कार, 1990 वर्सा ‘आनी तांकां मनशांत हाडले’ पुस्तकाक साहित्य अकादेमीचो अणकार पुरस्कार, 1992 वर्सा ‘काका साहब कालेलकर’ हिन्दी पुस्तकाक केंद्रीय हिन्दी संचालनालय पुरस्कार, 2006 वर्सा ज्ञानपीठ पुरस्कार, 2007 वर्सा साहित्य अकादेमी फेलोशीप, 2008 वर्सा पद्म भुशण अशे साबार पुरस्कार आनी भोवमान तांकां फावो जाल्यात.

 

ग्रंथ सुची (पुस्तकांची वळेरी)

भौ भाशीक भारतांत समाजशास्त्र (1974)

मराठी भाशेंतल्यान कोंकणीचें राजकारण (1964)

सत्याग्रह (1955)

अशे आशिल्ले गांधीजी (1960)

कथा आनी काणयो (1961)

आमची भास कोंकणीच (1962)

शाळेंत कोंकणी कित्याक? (1962)

तुळशी (नवलिका - 1971)

वेळे वयल्यो घुलो (दिसपटी - 1971)

भज गोविन्दम (1973)

उजवाडाचे सूर (ललीत निबंद - 1973)

भौ भाशीक भारतांत भाशेचें समाजशास्त्र (1974)

हिमालयांत (प्रवास वर्णन - 1976)

सांगाती (चिंतनां - 1978)

राजा राणी (बाल साहित्य - 1979)

ब्रह्मांडांतलें तांडव (1980)

महाभारत – एक अनुसर्जन (दोन खंड – 1985)

तुळशी (रोमी लिपी – 1995)

समिधा (वैचारीक लेख - 1996)

तथागत (1998)

ओथांबे (1999)

घुस्पल्लें जानवें (2000)

पांथस्थ (आपजीण - 2000)

सर्जकाची आंतरकथा (2000)

आमोरेर (निबंद झेलो – 2003)

भारत वर्षाची संस्कृतायेची साधना (2005)

तीन पावलां प्रज्ञावादाचीं (वैचारीक - 2005)

अघळ पघळ (चिंतनां - 2005)

आशिकुशीक (चिंतनां – 2007)

 

अणकार

महात्मा (1955)

... आनी तांकां मनशांत हाडले (1984)

सगळे मनीस भावभाव (1995)

हिन्दू-धर्म म्हळ्यार कितें (1995)

 

रुपकार

नवी शाळा (1962)

मुक्ती (नाटकुलीं - 1975)

लाला-बाला (नाटक – 1976)

तीन एके तीन (नाटकुलीं – 1977)

 

सदरां

स्वगत (1980 – 1999)

समिधा (1987)

गवाय एका कल्पांताचो (1989 – 90)

नदर संपादप्याची (1988 – 2007)

स्वान्त : सुखाय

 

मराठी साहित्य

कोंकणीचे राजकारण (1964)

जपान जसा दिसला (प्रवास वर्णन – 1970)

ज्ञाननिधीच्या सान्निध्यांत (1970)

 

हिन्दी साहित्य

महात्मा गांधी – एक जीवनी (1985)

काकासाहब कालेलकर (1986)

काकासाहब कालेलकर – अधिकृत जीवनी (1990)